در این پژوهش سعی شده است با انجام عملیات صحرایی، برداشت های ساختاری، محاسبه اندیس های ژئومورفومتریک از قبیل درصد رخ دار شدن پیشانی کوه (Facet)، پیچ و خم پیشانی کوه (Smf)، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن (Vf)، مطالعه عکس های هوایی و پردازش تصاویر ماهواره ای و استخراج و بارزسازی خطواره ها توسط روش های مختلف سنجش ازدور، به ابهامات موجود در ساختمان تاقدیس باباکوهی و عوامل حاکم بر وضعیت مرفوتکتونیکی موجود در منطقه پاسخ داده شود. با توجه به مطالعات انجام شده، به نظر می رسد که فشارش ناشی از عملکرد گسل راستالغز – راستگرد سبزپوشان و همچنین گسل راستالغز – راستگردی که در منطقه بمو قرار دارد، در شکل گیری دگرریختی های منطقه از جمله تغییرات روند تاقدیس بابا کوهی، ایجاد گسل های اصلی منطقه و به وجود آمدن تاقدیس کوچک تپه دانشگاه، تاثیر بسزایی داشته اند.

دراین مقاله با کمک روشهای ریاضی و داده های آماری اندیسی جهت رتبه بندی پتانسیل ترابری هر استان کشور ارایه شده است. اندیس ترابری استانها در این مقاله عددی است بدون بعد و مقیاس که بیانگر پتانسیل و عملکرد ترابری استانهای کشور می باشد و می تواند جایگزین آمارهای متداول قرار گیرد. باتوجه به تفاوت ماهیت زیر مجموعه های حمل و نقل و تنوع گسترده اجزای تشکیل دهنده سیستم ترابری، رتبه بندی بر مبنای شاخصهای پردازش شده انجام گرفته است و با آنالیز خطی تواناییهای ترابری 28 استان در قالب اندیس بالقوه ترابری، اندیس بالفعل ترابری و اندیس کلی بیان شده است. نکته ای که تاکنون به آن پرداخته نشده است. شاخصهای در برگیرنده طول آزادراهها، راههای اصلی، راههای فرعی، خطوط راه آهن، بنادر، فرودگاهها، پایانه ها، حجم کالا و مسافر می باشند. این رتبه بندی می تواند راه گشای مدیران، سرمایه گذاران، کارشناسان و برنامه ریزان ارشد کشور قرار گیرد.  

اولویت بندی زیرحوضه ها از لحاظ شدت بلایای طبیعی و لزوم برنامه های اجرایی پیشگیری و درمان آن جایگاه ویژه ای در مدیریت منابع طبیعی و به ویژه مدیریت حوضه های آبخیردارد. در این پژوهش به اولویت بندی 24 زیرحوضه آبخیز زهره-جراحی با استفاده از پارامترهای مورفومتریک و مدل ترکیبی نوین تاپسیس-رگرسیون چند متغیره خطی پرداخته شده است. تعداد 12 عامل مورفومتریکی شامل ثابت نگهداشت، تراکم زهکشی، عدد ناهمواری، ضریب نفوذ، شاخص توان آبراهه، فراوانی آبراهه، شیب، بافت زهکشی، نسبت ناهمواری، ضریب فرم، نسبت انشعاب و شاخص رطوبت توپوگرافی به همراه عامل اقلیمی بارندگی مورد مطالعه قرارگرفته است. به منظور تعیین وزن عوامل از مدل رگرسیون چندمتغیره و آمار پراکنش مکانی سیلاب های رخ داده در منطقه استفاده شد و روش تصمیم گیری تاپسیس به منظور اولویت بندی زیرحوضه ها به کار گرفته شد. نتایج وزن دهی نشان داد که عوامل عدد ناهمواری، شیب و مقدار متوسط بارندگی به ترتیب با کسب مقادیر 068/0، 024/0 و 016/0 بیشترین تأثیر را در رخداد سیلاب در منطقه مورد مطالعه داشته اند. طبق نتایج اولویت بندی، زیرحوضه های آبخیز صیدون، امام زاده جعفر و تخت دراز به ترتیب با کسب کمترین فاصله از ایده آل مثبت (0028/0، 0029/0 و 0029/0) و بیشترین فاصله از ایده آل منفی (0097/0، 0098/0 و 0095/0) و در نتیجه کسب بیشترین امتیازات (7745/0، 7690/0 و 7625/0) در رتبه های اول تا سوم قرار گرفته اند. به منظور اعتبارسنجی مدل از آمار تعداد سیلاب های رخ داده در این زیرحوضه ها استفاده شد و نتایج اولویت بندی زیرحوضه ها با تعداد رخداد سیلاب در هر زیرحوضه مقایسه شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که مدل ترکیبی دارای دقت بالایی در شناسایی زیرحوضه های با پتانسیل سیل خیزی بالا است، به طوری که در زیرحوضه های صیدون، امام زاده جعفر و تخت دراز بیشترین تعداد سیلاب رخ داده است که این موضوع بیانگر کارایی بالای مدل و همچنین تأثیر زیاد وضعیت مورفومتریک زیرحوضه ها روی پتانسیل سیل خیزی آنها است.

دو پدیده پایداری رنگی و متاماریزم با تغییر توزیع انرژی منبع نوری اتفاق می افتند. ریشه پیدایش متاماریزم را می توان وجود اختلاف در ناپایداری رنگی جفتهای متامار دانست؛ زیرا همانندی جفتهای متامار با تغییر منبع نوری به دلیل داشتن ناپایداری رنگی های متفاوت از بین می رود.بررسی های انجام شده در این تحقیق بر روی 98 جفت متامار نشان داد که پس از اعمال تصحیح پارامریک، مقدار اندیس متاماریزم بر مبنای فرمول های اختلاف رنگ را می توان با تقریب قابل قبولی برابر اختلاف در ناپایداری رنگی جفت های متامار دانست. چنانچه مقدار اندیس متاماریزم پس از تطبیق محاسبه شود، دقت افزایش می یابد.

متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

در حوزه آبخیز می توان روابط بین عوامل ژئومورفومتریک و شاخص رسوب را مورد بررسی قرار داد. مدل رقومی زمین (DTM) مشتق از DEM، در دریافت، پردازش، ذخیره، مدیریت و پایش اطلاعات برای سطح حوزه آبخیز توانایی بالایی دارد. به کمک DTM در یک حوزه آبخیز می توان شاخص رسوب (قدرت رود، انتقال رسوب و رطوبت زمین) و برخی از عوامل ژئومورفومتریک همچون طول و شیب کلی آبراهه، طول و شیب آبراهه مستقیم، ضریب افت، پیچ و خم و ارتفاع پایین دست آبراهه را محاسبه و به عنوان نقشه ترسیم کند. حوزه آبخیز بهادربیگ با وسعت 216. 692 کیلومترمربع در دامنه شمالی الوند استان همدان برای این مطالعه انتخاب شد. ابتدا رتبه بندی آبراهه در DTM مدیریت شد و نقشه شاخص رسوب به همراه نقشه برخی عوامل ژئومورفومتریک (روش درون یابی) برای چهار رتبه با 30 نقطه تمرکز ترسیم شد. از ترکیب شاخص رسوب با میانگین دبی رواناب و رسوب ایستگاه هیدرومتری، دو عامل دبی رواناب و رسوب جزیی تحت عنوان تخمین گر نقطه ای پیشنهاد شد. در مدل رگرسیون کامل بین شاخص رسوب (متغیر وابسته) و برخی عوامل ژئومورفومتریک به همراه دبی رواناب و رسوب جزیی (متغیر مستقل)، روابط آماری معنی داری در سطح یک و 2. 5 درصد آمد. نتایج نشان داد که به ترتیب دبی رواناب و رسوب جزیی، شیب آبراهه (کل و مستقیم)، طول آبراهه مستقیم، ارتفاع پایین دست و پیچ و خم آبراهه از مهمترین عوامل مؤثر بر شاخص رسوب می باشد. در خاتمه، بر اساس نتایج یک تابع سری زمانی (23 و 24 ساله)، روند تغییرات دبی رواناب در حوضه سیر نزولی داشت و با دبی رسوب مطابقت نمی کرد.

پایداری خاکدانه ها یکی از مهم ترین خصوصیات فیزیکی و ساختمانی موثر بر میزان فرسایش پذیری خاک و انتقال رسوب می باشد. این پژوهش با هدف مدل سازی رگرسیونی پایداری خاکدانه ها در ارتباط با ویژگی های زودیافت خاک و توپوگرافی در حوضه ی آبخیز دهدز در شمال شرق استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفت. به منظور انجام این پژوهش خصوصیات توپوگرافیکی شامل ارتفاع، جهت شیب، سایه زنی، انحناء مسطح، انحناء قائم، انحناء حداکثر، جریان تجمعی، شاخص خیسی توپوگرافیکی و شاخص انتقال رسوب از مدل رقومی ارتفاع (DEM) با وضوح مکانی 30 متر استخراج گردیدند. همچنین پارامترهای پایداری خاکدانه ها، درصد کربن آلی و بافت خاک در کاربری های مرتع و جنگل به روش های استاندارد آزمایشگاهی اندازه گیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بین پارامترهای ژئومورفولوژیکی و پایداری خاکدانه ها همبستگی معنی داری وجود داشت. همچنین نتایج مدل سازی بیانگر آن است که مدل های رگرسیونی در کاربری های مرتع و جنگل منطقه ی مورد مطالعه، به ترتیب 75 و 70 درصد از تغییرات مکانی پایداری خاکدانه ها را به کمک داده های توپوگرافی و ویژگی های خاک توجیه می نمایند. در حالی که مدل های خوشه بندی-رگرسیونی برای خوشه ی اول و دوم به ترتیب 77 و 82 درصد از تغییرات مکانی پایداری خاکدانه ها را در محدوده ی مورد مطالعه تبیین نمودند (RMSE خوشه اول و دوم بترتیب93/0 و 62/0 بود). در مجموع نتایج حاصله امکان استفاده از پارامترهای ژئومورفومتری را در برآورد پایداری خاکدانه ها تایید می نماید.

ژئومورفومتری زیرمجموعه ای از ژئومورفولوژی است که دارای رویکرد اندازه گیری کمّی و کیفی عوارض سطح زمین می باشد. ژئومورفومتری شبکه زهکشی در فهم فرآیندهای تشکیل دهنده لندفرم ها، خواص فیزیکی خاک و ویژگی های فرسایشی آن بسیار مهم است. در این پژوهش با استفاده از آنالیز پارامترهای ژئومورفومتریک و روش-های فاکتور ترکیب و VIKOR به اولویت بندی فرسایش پذیری زیرحوضه های حوضه آبخیز منج در استان چهارمحال و بختیاری که یک منطقه حساس به فرسایش می باشد، پرداخته شده است. بدین منظور از مدل رقومی ASTER با دقت 30 متر و ArcGIS برای استخراج و آنالیز 22 پارامتر ژئومورفومتریک که شامل پارامترهای پایه، خطی، شکلی و توپوگرافیک است، استفاده گردید. به منظور صحت سنجی روش ها از مقادیر عددی فرسایش ویژه استخراج شده برای هر یک از زیرحوضه ها استفاده شده است. طبق نتایج پارامترهای تراکم زهکشی، شیب و عدد نفوذ بیشترین تأثیر را در فرسایش پذیری داشته اند. نتایج حاصل از اولویت بندی زیرحوضه ها نشان داد که در هر دو روش زیرحوضه 1 دارای بیشترین حساسیت به فرسایش است که علت آن بالا بودن مقادیر پارامترهای خطی و توپوگرافیک و پایین بودن مقادیر پارامترهای شکلی در آن می باشد. پس از اولویت بندی زیرحوضه ها، حوضه منج با مساحت 707/70 کیلومترمربع، از لحاظ حساسیت به فرسایش به 3 کلاس حساسیت خیلی زیاد، زیاد و متوسط در مدل فاکتور ترکیب و به چهار کلاس حساسیت خیلی زیاد، زیاد، متوسط و کم در مدل VIKOR طبقه بندی گردید. مقایسه نتایج حاصل از اولویت بندی زیرحوضه ها با مقادیر عددی فرسایش ویژه اندازه گیری شده برای هر یک از زیرحوضه ها نشان داد که پارامترهای ژئومورفومتریک دارای کارایی بالایی در شناسایی مناطق حساس به فرسایش بوده و همچنین روش VIKOR دارای دقت پیش بینی بالاتری نسبت به روش فاکتور ترکیب است.